اختیارات شاعری

اختیارات شاعری

شماره

شرح

منبع

1

شاعر مختار است در آخر مصراع یک یا دو حرف صامت، اضافه بر فرمول بیاورد (یا نیاورد).

اختیارات شاعری- شمیسا

2

در کلماتی از قبیل خواست، گوشت، بیست، کارد، هرگاه صامت آخر به وسیله مصوت بعد از خود جذب نشود (با حذف همزه‌ی کلمه بعد)، همواره از تقطیع ساقط خواهد بود.

قواعد تقطیع- شمیسا

3

هرگاه بعد از نونی که بعد از مصوت بلند قرار گرفته است، سکون یا مکث باشد، از کمیت مصوت بلند کاسته می‌شود.

قواعد تقطیع- شمیسا

4

اگر قبل از همزه آغاز هجا، حرف صامتی بیاید، همزه را می‌توان حذف کرد. مثلا «در آن» تبدیل می‌شود به «دران».

اختیارات شاعری- کامیار

5

هجای کوتاه در آخر مصراع، بلند محسوب می‌شود.

قواعد تقطیع- شمیسا و اختیارات شاعری- کامیار

6

شاعر مختار است به جای فعلاتن در رکن اول هر مصراع، فاعلاتن بیاورد.

اختیارات شاعری- شمیسا

7

شاعر مختار است به جای دو هجای کوتاه(UU) یک هجای بلند بیاورد. عکس این مورد صحیح نمی‌باشد . این اختیار که در اصطلاح به آن «تسکین» می‌گویند، جز در آغاز مصراع( مگر به ندرت) در همه جا قابل اعمال است.

اختیارات شاعری- شمیسا

8

شاعر مختار است در برخی اوزان به جای «-U»، «U-» بیاورد، و یا بالعکس عمل کند. این عمل را در اصطلاح «قلب» گویند. قلب در تبدیل مفتعلن به مفاعلن و بالعکس دیده می‌شود.

اختیارات شاعری- شمیسا

 


برخی از اختیارات آورده شده در بالا، در کتب عروضی مختلف تحت عناوین دیگری مانند قواعد تقطیع و ضرورات آورده شده، ولی ما همه را به عنوان اختیارات شاعری معرفی می‌نماییم. مسلما این کار مبنای علمی نداشته و صرفا برای راحتی قسمت فنی کار می‌باشد.
ضمنا تمامی اختیاراتی که در بالا نوشته شده، در برنامه اعمال می‌شود. ولی در مورد دو اختیار شاعری «قلب» و «تسکین» به دلایل فنی تشخیص آنکه آیا شاعر از این دو اختیار استفاده کرده یا خیر، مقدور نمی‌باشد.

 

  
نویسنده : هادی مقدم دوست ; ساعت ٥:٥٧ ‎ب.ظ روز ۱٤ خرداد ۱۳٩۱
تگ ها :