خبرگزاری مهر

 

یک علت دیگر

هادی مقدم دوست

یکی از عمده ترین علل ضعف فیلمنامه نویسی در سینمای ایران کم داشت امکانات و منابع  آموزش خلاق  و متناسب با روحیات فیلمنامه نویسان ایرانی است. واقعیت این است که خیلی از فیلمنامه نویسان فعال سینمایی حاضر به تحت تعلیم قرارگرفتن نیستند ... این یک واقعیت است که حرفه ای شدن مترادف است با امتناع از پذیرش شاگردی. مگر در مواردی که در استادی استاد همه اجماع داشته باشند که واقعا استادی که بر سر استادی اش اجماع وجود داشته باشد یا خیلی کم است یا حضور همگانی یر سر درس استادی که سلیقه ای کاملا بخصوص دارد از حیث عقلانی عملی مردود محسوب می شود چرا که قرار نیست همه شبیه یک یا دو سه فرد شوند. به نظر می رسد با توجه به این واقعیت، باید به روش های نامحسوس آموزشی متوسل شد. روش هایی مانند مجلات یا کتاب و یا روش های کارگاهی که در آن جا افراد با امنیت خاطر تجربیات یکدیگر را با هم به اشتراک بگذارند.

مشکل دیگر در فیلمنامه نویسی سینمای ایران که باز هم به ضعف روش های آموزشی بر می گردد  جای خالی خیلی از سرفصل های مهم و بنیادی در مباحث آموزشی فیلمنامه نویسی  است. طرح درس های فیلمنامه نویسی ما غیر بومی است و اصلا بیشتر شبیه طرح درس های غیر هنری است . مثلا درباره تکنیک های استخراج سوژه و عیارسنجی آن سوژه ها برای فیلمنامه کم صحبت می شود و در بحث محتوا و پیام ( و یا تاثیر ) فیلم ، به دلیل سوتفاهم و مغالطه ای و یا خجالتی (!) که راجع به "پیام" در فیلم وجود دارد کم حرف زده می شود و یا سرفصل لحن ( که اسمی معروف اما رسمی نامتعین و تبیین نشده دارد ) بحثی تجملی و غیر ضرور ومتظاهرانه به نظر می رسد و یا  راجع به مبحث خیلی مهمی مثل اخلاق فیلمنامه نویس بحث و گفتگویی انجام نمی شود و تنها یک عنوان کتاب ترجمه ای در این باره وجود دارد و تاکنون بین کتب گرانبهای اخلاق و انسان شناسی بومی خودمان و فیلمنامه نویسی ارتباطی برقرار نشده است... مثلا جای تمرین ها و آموزش روش تحقیق و پژوهش در علوم انسانی و علوم اجتماعی خیلی خیلی جالی است. غالب ترین و شورانگیزترین روش تحقیق برای مطالعات جامعه شناسی در فضای فیلمنامه نویسی ما " سوار اتوبوس شدن"  است ! ... همین موضوع فقر در شناخت روش های تحقیق در علوم اجتماعی و علوم انسانی به صورت آهسته آهسته باعث می شود که مترقی ترین توصیه اساتید در سر کلاس های فیلمنامه نویسی این باشد که : حالا که به چیزای دیگه آشنا نیستید ، خب ! درباره خودتون بنویسید ! ... آفت این رویکرد اساسا غالب شدن گفتمان حدیث نفس نویسی و سفارش گریزی و عدم تن دادن به حرفه ای گری تحت عنوان " زدن حرف دل " است و همه اینها از ناآشنایی با روش های تحقیق آب می خورد و عملا نتیجه این گرایش "ندیدن مخاطب" و فکر نکردن به مبحث خیلی مهم مخاطب سنجی و تعیین گروه هدف و ایجاد ضعف در سیستم اقتصادی و مالی سینما است  ... نبود مجموع این مباحث مهم آموزشی در فضای آموزشی فیلمنامه نویسی عاملی است در میان همه عوامل که کار سینما تعریف گروهی بودن را از دست بدهد و ارزش رسانه بودن سینما  فراموش شود و بیشتر به عنوان هنری شخصی قلمداد شود وممکن بودن  انجام عمل صالحانه  با مدیوم سینما رویکردی کهنه و منسوخ به نظر برسد.

همیشه این حسرت را می خورم که روزگاری در مجموعه رسوم جوانمردی ایرانیان مسلمان که در فنی متبحر بودند  عملی باب بود که افراد در خصوص تخصص خود اقدام به جزوه نویسی می کردند که نامش فتوت نامه بود و در این فتوت نامه ها  دانش خود که آمیخته به توحید و شرع بود را با دیگران به اشتراک می گذاشتند. کاش مجموعه ای کتاب در باب فیلمنامه نویسی از سری فتوت نامه های سینمایی که حاصل تجربیات ارزشمند همه بچه های نویسنده باشد روزی منتشر شود.

 

  
نویسنده : هادی مقدم دوست ; ساعت ٧:٠۱ ‎ب.ظ روز ٢٦ آذر ۱۳٩٠
تگ ها :